replika telefon ve islam bilgilerim67 sizlere herzaman oldugu gibi replika telefon diyorki olabileceği gibi, sefer masraf ve külfetlerinin nazara alınacağı hususundaki görüşünün esas görüşle karıştırılmasından da ileri gelmiş olabilir.Yoi azığı; Zekât memurlarının yol azığı masrafları, zekât mükelleflerine yüklenemeyeceğinden biz gerek Resûlüllah (s.a) ve gerek Hz. Ömer (r.) za-manlannda, bu memurların, tahsil ettikleri mahsullerden ve zekât hayvanlarının sütlerinden yiyeceklerini temin ettiklerini görüyoruz^^.
Zekât memurlannın, diğer sınıflarda olduğu gibi zekâta ihtiyaç sebebiyle hak kazanmayıp, ondan emeklerinin karşılığını aldıkları bir vakıadır. Hz. Ömer’in, zengin olduğu gerekçesiyle, tahsildarlık ücretini almak istemediği halde Peı^gamber’in ona ücretini vererek: “Bunu al, ihtiyacın yoksa başkasına tasadduk et”, demesi bunu açıkça gösteriyor. Ömer de halîfe olduğunda Resûlüllahın bu tatbikatına dayanarak; Atlan, köleleri ve diğer servetleri olan zekât görevlisi kimselere, kendisi gibi ücret almak istememelerine rağmen, bunu onlara ödemiştir^®. Bu gösteriyor ki kamu hizmetleri hiç kimseye meccanen yap-tınlmamışür. Eğer böyle yapılsaydı şüphesiz ki devlet gücü bir kısım kimseler lehine zaafa uğratılmış olurdu.
İSLAM İN DAyAN/;?MA I 'AYI A.ŞMA MI I )| NIYl 11
C- MÜELLEFETÜ L-KULÛB: KALPLERİ KAZANILMAK İSTENENLER Ve BU KONUDAKİ TARİHÎ SÜREÇ Ve TARTIŞMALARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
1- Müellefetü’l-Kulûba Genel Bakış Ve Hz. Pcygambcr’in İlgili Uygulamaları
Kur’an’da; birbiriyle sürtüşme ve husumet içinde olarak tam ateş runun kenarında duran bir halktan Allah’ın, bu din İslâm nimeti ile nasıl nülleri kaynaşmış (müellef) bir toplum meydana getirip onları kardeşler yap(,^^ anlatılırdaki burada üzerinde durduğumuz âyette de yine "müellefe” kavraç,, geçmektedir. Bütün bu âyetlerde hep kalpleri/gönülleri sevgiyle birleştirme vo kaynaştırma anlamındaki te’lîf kelime ve kavramı yer alır ki dilimizde de kulla nılan ülfet kavramı da buradan gelir. İlgili bir âyette dile getirildiği üzere rahrrıs-nasıl ki bulutlarda o te’lîf/kaynaşma ile husule geliyorsad^ toplumdaki ülfet : ; kaynaşma da elbet kendi rahmetini bu şekilde üretecektir. Dağınık insanlarda-aile ve halklardan bir millet, devlet ve daha da ileri bir halka teşkil eder; -. ümmetin meydana gelmesi de bir te’lif ile olmalıdır. Sonra aralarında ortak c -bir ahlâk ve bir hukuk onları bir birlik içinde tutacaktır. Her halde dağınık r a~. leri bulutlar te’lif ile bir araya getirmeden onlardan bir yağmur oluşmazdı H-Peı/gamber (s.a)’in Medine’de gerçekleştirdiği Ensâr ile Muhâcirûn araş::;;. “muâhat/lcardeşlilc”sözleşmesini. Ahmed b. Hanbel "te'Uf ülfet" sözleşme; ünde kaydeder^^ ki temelde maksat da bu olmalıdır.
Bu sınıfta yer alanlara gerek zekât ve gerekse fey ve ganimet gellıie: harcama yapılabilir. Ancak bu son iki gelirin sarf yerlerini gösteren âyedoiG; >: sınıfa temas edilmemekte ve fakat Resûlüllah'ın onlara bu gelirlerden de 'naı:; ma yaptığı görülmektedir. İslâmda, "tebliğ” etmek, bu dinin tanıtımını yaprn.i devletin esas vazifeleri arasında yer alır. Tebliğ etmenin ise çeşitli yolları vardu Öğretim ve eğitim bunların en başında geldiği gibi. ısındırma ve gönlünü ka zanma da bu usullerden biridir. Bütün insanlığa İslâmî tanıtmanın hedef olduğı bir dinde tebliğin çok önem taşıyacağı açıktır. Ayrıca devletin
ettirmek, devleti güçlendirmek ve müslüman halkı her çeşit tehlikelerden uzak tutmak, asıl ve ilk vazife olarak karşımıza çıkar. İste bu maksatların gerçekleştirilmesi içindir ki Kur’an’da zekât gelirlerinin bir kısmının bu alanda harcanması öngörülmüştür. Devletin, bir kısım gizlilik isteyen harcamalarının da bu fasıldan karşılanacağı açıktır.
Şâfi’î mezhebinden olan Mâuerdî (Ö.450 h) ve hanbeli olan Ferrâ’ (Ö.458 h), kalpleri kazanılmak ve müslümanlığa ısındırılmak istenenleri dört sınıfa ayırırlar:
“1-Bir sınıf uardır ki onların kalpleri {yumuşatılıp kazanılmak suretiıyle bu {yoldan müslümanlara lyardım edilmiş olur. 2-Yine bir sınıf uardır ki onlar, kazanılmak suretimle, müslümanlara zarar ve kötülük {yapmaktan ala konulurlar.
3-Bir sınıf da vardır, müslümanlığa teşvik etmek gayesiıyle onlara harcama {yapılır. 4-Kazanılacak bir başka sınıf da şudur ki kendileri vasıtasınla, onların akrabaları ve mensubu bulundukları kabile ve topluluklar İslâmî kabul etmeğe ikna edilebilirler”.
Bu sınıflandırmayı yaptıktan sonra Mâverdi; “İşte bu dört sınıftan birine mensup olanlar müslüman iseler, onlara zekâtın muellefetul-kulûb faslından verilir. Eğer bunlar müşrik iseler, onlara zekâttan verilmeyip bunun yerine ganimet ve fey’ gelirlerinden verilir” derken. Ferrâ’: "Kalplen kazanılmak istenenler müslim {yahut müşrik, bu dört sınıftan hangisine dâhil olurlarsa olsunlar, hepsine de zekât gelirlerinden vermek caizdir. Der. Bir başka rivavete göre ise. müslüman olanlara zekâttan, müşrik olanlara da, amme menfaat ve maslahatına harcanacak olan ganimet vefeiy’ gelirlerinden ödeme {yapılır” demektedir^. Hanbeb' fıkhında önemli yeri bulunan İbn Kudâme de bireız daha değişik olmakla beraber, benzer bir sınıflandırma yapar. O. bu fasıldan zekât alabilecek olan gayr-i müslimleri ikiye ayırmaktadır: a- Müslüman olacağı umulanlar: Bu gibilere, kendilerini İslama çekmek ve İslama girme niyetlerini pekiştirmek için verilir, b- Kötülüklerinden korkulanlar, Bunlara da, kendilerine uyanlarla beraber kötülük yapmaktan vazgeçecekleri umuluyorsa verilir^'.
Bu bilgilerden hareketle günümüzde, mesela dış devletlerde İslâmî yayma, onun eğitimini yapma yönünde ora idarecilerince ortaya konulan engelleri aşma ve oradaki müslümanlara yapılan baskı ve
devlet gelirinden harcanucağmı savunan 'j//r(/şl«'f ı d«< Nıl'lmle .ılırsak burada d-eğer imkânı varsa, diğer gelir kalernltvini '.'iknnnın <l,dıa yerinde olg
cağını söyleyebiliriz.
Resmî zekât dairesi olduğunda burudan munlUdeye vupilaı ak ödeme Devletin takdirinde olur. Kişiler diğer sınıflarda olduğu gibi knndi kendilerini ona müstahak görüp ilgili makama başvurarnazlar f ğer yoksa bu, kişilerin takdirine keılır, fakat çoğu yer olur ki buralar rmların Ljkdın rlışınrla kalır.
- Hz. Peygamberin müellefe-l kulûh fuHİı He IlglH uygulamalar: Kalpleri kazanılacak olan veya İslama ısın<lırılrn<rk istenen “muellefetu’l. kulûb”un kimler olduğunu izah ettikten sonra, bu faslın ilga edilip edilmediği hususundaki görüşlere geçmeden HesOlüllah (s.a)’ıtı talbikatını görelim. Pek çok kaynakta, Peygamber’in, Mekke’nin fethini müteakip günlerde yapılan Huneyn muharebesinde ele geçen ganimeflerrJen, /.bû Süfyârı ve el-Akra’b. Hâbis gibi Kureyş ve Necid bölgesinin ileri gelenlerine onları dine ısındırmak gayesiyle verdiği hayvan sürülerinden bahsedilir'*'. Resûlüllah’ın burada bol miktarda ikramlarda bulunması, Ensâr (r.a)’dan b<izılarının hoşnutsuzluğuna yo! açınca o yaptğı konuşmasında;
“Şüphesizki Kureyş, câhiliyet devrine yakındır ve musibetten yeni ahrıı^n Ben onlann bu bozuk durumlarını düzeltmek ve onları müslümanhğa -ı-mak/te’lîf etmek istedim”^^,
diyerek bunun veriliş gayesini açıklamıştır. Ibn Hişâm da eserinde, Resûlüllahın bu bağışlan ile hem bu ileri gelenleri ve hem de onlara tâbi bulunan kavimlerini İsicima ısındırmayı amaçladığını yazmaktadır^.
Hz. Peygamber, Kureyş’in ve Necid bölgesinin ileri gelenlerine ganime! gelirlerinden verdiği gibi, Müslim'in rivayetine göre, ayrıca o Vemen’den, oradi görevli Hz. Ali (r.)’nin göndermiş olduğu külçe hâlindeki bir altın topağını di özellikle Necid'in ileri gelenlerine dağıtmıştır'*'*. Ebû Ubeyd, Mekke'nin fethiı den sonraki bir dönemde gönderilen bu altının, eserinin bir yerinde zekâtgeli lerinden olduğunu, bir diğer yerinde ise o, onun fey’/genel devlet gelirlerinde
56bak. İbn Hişâm, IV, 135; Ebû Ubeyd, 334, ra, aiO. Serahsi, III, 9, Fahruddîn er-Râzî, IV, 475
57Müslim, Zekât, 46, Biraz değişik rivayet için bak. Buhârî, Clhâd-Siyer, 218
58İbn Hişâm, IV, 135
59Müslim, Zekât, 47
ZEKATIN TUM AYRINTILI SARF YERLERİ
olduğunu kaydeder^. Hanefi fakıhlerden Serahsî (Ö.490 h) Resûlüllahın, Ebû Sü/yân ve diğerlerine zekât gelirlerinden verdiğini, yazmaktadır^’’. Şüphesizki onun bu verdikleri, Huneyn ganimetlerinden verdiklerinden tamamen ayrıdır. Çünkü Huneyn muharebesi h. 8. yılda yapıldığı halde“ zekâtın sarf yerlerini en son olarak tanzim eden ve “muellefetu’l-kulûb" kavramının yer aldığı Tevbe sûresi 60. âyet h. 9. yılda nazil olmuştur®. Hz. Pe\;gawber bu tâbirin ortaya çıkışından çok daha önce de aynı maksatlarla müşriklere yardımda bulunmuş ve onları bu yolla da kendi tarafına çekme girişimlerini sürdürmüştür. Meselâ, o, Mekke’nin fethinden çok daha evvel ve Hayber’in fethini müteakip bir zamanda Mekke’de hüküm süren kıtlık ve açlık sırcisında, fakirlere ve gençlere dağıtılması için Kureyş’in reisi Ebû Sü/yân’a, bir miktar altın gönderdi ki bazı kaynaklar bunun değerinin 500 dinar olduğunu söylerler. Bu da altın olarak 2 kilonun biraz üzerindedir ki önemli bir miktar sayılır. Ebû Sü/yân bu vesileyle yaptığı Nedve (meclis) deki konuşmasında;
“Muhammed bununla gençlerimizi yoldan çıkarmayı amaçlıyor”,replika telefon yazdı.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder